Itsasadar Industriala

Orconera eta Sefanitro
zamatze-tokiak

Varios, 1875-1955
  • Helbidea: Plaza Darsena de Portu
  • Ordutegia: Larunbata, 15:00-20:00 / Igandea, 15:00-19:00
20Pertsona taldeko
30'bisita
Argazkirik ez
Irisgarria
NAN
Eskaera handia
Ansio
Lutxana

Ibilbidea: Orconera eta Sefanitro zamatze-tokien inguruko ibilbide eta azalpena. Urrutiago aurkitzen den Franco-Belga zamatze-tokiaren azalpenak.

XIX. mendean zehar, Itsasadarraren inguruko meatze arroan egon zen meatze eta burdinaren ustiatze jarduera handiak Lutxanako kaia eraldatu eta kargatzeko tokiak behar beharretara egokitu zituen. Mendearen bukaeran, 9 enpresa 23 kargatzeko toki izatera iritsi ziren Olabeagako kaiaren eta egungo “Benedicta”-ren artean pilatu zirenak eta paisaiari eta Itsasadarreko jarduerari eragin ziotenak.

Hala trenbide garraioak nola ontzien zamaketa beharrek eta mareek kargatzeko toki mota bat definitu zuten, zeinak, pisu, historia eta nortasun balio handiko paisaia-konposizioaren eraikuntzarekin, Itsasadarraren mugak ezaugarritu eta ezarri baitzituen.

Franco-Belga konpainiaren kargatzeko tokiak 1886koak dira eta hiru izan ziren, zeintzuetatik 3. zenbakia deritzona soilik kontserbatzen den, sute baten ondoren 2002an eraberritu zutena. Aipatu, hauxe, hainbat konpainiek sustaturiko kargatzeko toki bakanetakoa dela, egundaino jatorrizko elementu gehienekin iritsi zaiguna. Gelditzen diren kargatzeko tokien artean Galindo ibaiaren bokaletik gertuen dagoena da hau. Kargatzeko tokiak funtzionamenduan egon ziren, jabe desberdinekin, XX. mendeko laurogeiko hamarkada arte.

Orconera Iron Ore Company Limited konpainia 1871 eta 1876 artean Bizkaian sorturiko eskumendeko meatze enpresa garrantzitsuenetarikoa izan zen. 5 zamaketa kai eraiki zituzten, antzeko ezaugarriak zituztenak guztiak. 1974an kargatzeko tokia Lutxanako CEPSA-ren Plastifikatzaileen lantegiari eman zitzaion 2007an itxi zuten arte. Lantegiak produktu likido kimikoen zamalanetarako euskarri gisa erabiliko du, zeinak, plataforma mugikorra galdu arren, ahalbidetuko duen bere atal finkoa, poleak eta guzti, egoera ezin hobean kontserbatzea. Enpresa kimikoaren eraispena eraispen 2008an, kargatzeko tokia zutik mantendu zuten. Gaur egun, horietatik 5. zenbakia (1876an eraikia) kontserbatzen da, zeinaren egitura ia osoa gordetzen den. 3 eta 4. zenbakidun kargatzeko tokietatik uraren gainean dauden muturreko astoak besterik kontserbatzen dira eta zurezko portikoetan bermaturiko oholez osaturiko kaiak ere bai.

Sefanitroko kargatzeko tokia, trenbidea gainditzen duen egitura goratua, berantiarragoa den eraikuntza da 1941ean sortutako Sociedad Española de Fabricaciones Nitrogenadas, S.A enpresari lotzen zaiona. Enpresa “nazio interesdun enpresa” izendatu zuten, Gerra Zibilaren ondoren herrialdea suntsituta gelditu zenez, nekazaritza laboreak bultzatu behar izan baitzituzten ongarri nitrogenatuen ekoizpenaren laguntzarekin. Enpresa 2011n desegin arren, kargatzeko tokiak zutik jarraitu zuen. Enpresak German Agirre eta Hilario Imaz arkitektoek diseinatutako eraikin multzo bat eraiki zuen. Eraikinek mugimendu modernoaren ezaugarri eta arkitektura arrazionalista espresionistaren irizpideak betetzen zituzten. Industrialdea Itsasadarreko zamaketa puntuarekin lotzen zuen kargatzeko tokiak estilo arkitektoniko bera du.

Agradecimientos: